BENG-berekening: wat is het en waarom is het nodig bij nieuwbouw?

Bij een nieuwbouwwoning worden isolatie, glas, ventilatie en installaties niet los van elkaar beoordeeld. Samen bepalen ze de uitkomst van de BENG-berekening. Deze vertaalt het ontwerp naar drie indicatoren: de energiebehoefte, het primaire fossiele energiegebruik en het aandeel hernieuwbare energie. Zo wordt vóór de bouw duidelijk of het ontwerp aan de wettelijke eisen voor energieprestatie voldoet.

Wat is een BENG-berekening voor nieuwbouw precies?

Wie een nieuwbouwwoning laat bouwen, krijgt bij de aanvraag van de omgevingsvergunning te maken met de BENG-eisen. Deze gelden sinds 1 januari 2021 voor nieuwbouw en hebben de vroegere EPC-eis vervangen. Met de berekening wordt vooraf bepaald of het ontwerp aan de wettelijke eisen voor energieprestatie voldoet.

Een BENG-berekening wordt volgens de NTA 8800 uitgevoerd door een vakbekwame EP-W/D- of EP-U/D-adviseur. Daarbij wordt gebruikgemaakt van geattesteerde rekensoftware. De vergunningverlener controleert bij de aanvraag en na de bouw of de woning voldoet aan de eisen die voor het project gelden.

Het is verstandig om de berekening vroeg in het ontwerpproces te laten maken. Dan kunnen de oriëntatie, hoeveelheid glas, isolatie en installaties nog worden aangepast zonder dat daarvoor later kostbare wijzigingen in de bouw nodig zijn.

Eisen voor BENG-berekening: drie factoren

Een nieuwbouwwoning voldoet niet automatisch aan de BENG-eisen doordat er veel zonnepanelen op het dak liggen. BENG 1, 2 en 3 zijn afzonderlijke eisen: het gebouw moet op alle drie de onderdelen voldoende presteren.

1. BENG 1: maximale energiebehoefte
   Deze indicator berekent hoeveel energie het gebouw nodig heeft voor verwarming en koeling, uitgedrukt in kWh per m² gebruiksoppervlakte per jaar. Onder meer de vorm van het gebouw, isolatie, luchtdichtheid, hoeveelheid glas en oriëntatie hebben invloed op de uitkomst.
2. BENG 2: maximaal primair fossiel energiegebruik
   Hierbij gaat het om de fossiele energie die nodig is voor gebouwgebonden installaties, zoals verwarming, koeling, warm water en ventilatie. Efficiënte installaties en duurzaam opgewekte energie kunnen deze waarde verlagen.
3. BENG 3: minimaal aandeel hernieuwbare energie
   Deze indicator geeft aan welk deel van het totale energiegebruik afkomstig is uit hernieuwbare bronnen. Zonnepanelen, een zonneboiler en omgevingswarmte die door een warmtepomp wordt benut, kunnen hieraan bijdragen.

De precieze grenswaarden verschillen per gebruiksfunctie. Bij BENG 1 speelt bovendien de verhouding tussen het verliesoppervlak van de gebouwschil en de gebruiksoppervlakte een rol.

BENG is gebaseerd op de Trias Energetica: beperk eerst de energiebehoefte, gebruik vervolgens zo veel mogelijk hernieuwbare energie en zet fossiele energie zo efficiënt mogelijk in.

Naast de drie BENG-indicatoren geldt voor nieuwbouwwoningen de TOjuli-eis. Deze aanvullende indicator laat per oriëntatie en rekenzone zien hoe groot het risico is dat een woning in de zomer te warm wordt. De grenswaarde is maximaal 1,20. Komt de berekening hoger uit, dan moet het ontwerp worden aangepast of moet met een uitgebreidere GTO-berekening worden aangetoond dat het risico op oververhitting toch aanvaardbaar blijft.

BENG-berekening: tips om te voldoen aan de eisen voor nieuwbouw

Wanneer je een nieuwbouwwoning gaat bouwen, kun je met gerichte ontwerpkeuzes de drie BENG-indicatoren gunstig beïnvloeden. Let daarbij op de volgende punten:

1. Kies voor hoogwaardige isolatie
Bij BENG 1 telt niet alleen hoeveel isolatie er in het dak, de gevel en de vloer zit, maar het warmteverlies van de complete gebouwschil. Met een transmissieberekening wordt dit verlies per bouwdeel bepaald en vervolgens bij elkaar opgeteld. Hoge Rc-waarden voor dak, gevel en vloer en lage U-waarden voor ramen en deuren beperken dat verlies en verlagen daarmee de energiebehoefte.

2. Zorg voor een energiezuinige installaties
De keuze voor installaties zoals een warmtepomp, lage temperatuurverwarming en een efficiënt ventilatiesysteem heeft grote invloed op de energieprestatie van een woning. Deze systemen helpen om het fossiele energiegebruik (BENG 2) te verlagen.

3. Gebruik voldoende hernieuwbare energie
Het aandeel duurzame energie (BENG 3) speelt een belangrijke rol. Zonnepanelen zijn daarom vaak een logische keuze bij nieuwbouw. Ook combinaties met een warmtepomp of zonneboiler kunnen bijdragen aan een betere score.

4. Let op luchtdicht bouwen
Warmteverlies ontstaat niet alleen door matige isolatie, maar ook via naden en kieren. Een luchtdichte bouw zorgt ervoor dat warmte beter behouden blijft en installaties efficiënter werken.

5. Denk al in de ontwerpfase na over de energieprestatie van de woning
De uitkomsten van de BENG-berekening worden sterk beïnvloed door keuzes in het ontwerp. Denk aan de oriëntatie van de woning, de hoeveelheid glas en zonwering. Door hier vroeg rekening mee te houden voorkom je dure aanpassingen achteraf.

Laat de BENG-berekening al in een vroeg stadium opstellen. Zo kun je nog bijsturen in ontwerp of installaties zonder extra kosten tijdens de bouw.