De eerste winter in je nieuwe huis: deze problemen ontdek je pas als het koud wordt

De verhuizing zit erop, de meeste dozen zijn uitgepakt en je begint je eindelijk thuis te voelen. Maar dan wordt het buiten koud. De verwarming gaat aan, de slaapkamer blijkt een stuk frisser dan gedacht en je kijkt toch wat vaker in de app van je energieleverancier. Want wat gaat dat nieuwe huis je eigenlijk aan energie kosten?

Tijdens een bezichtiging in het voorjaar of de zomer sta je daar misschien nauwelijks bij stil. Het huis ziet er keurig uit, het energielabel lijkt prima en de verwarming doet het. Maar of je straks ook zonder torenhoge energierekening comfortabel kunt wonen? Dat ontdek je pas als de temperatuur buiten flink daalt.

De eerste energierekening is misschien wel de grootste verrassing

Je weet wat je in je vorige huis betaalde. Maar dat bedrag zegt weinig over je nieuwe woning.

Wie van een appartement naar een eengezinswoning verhuist, krijgt bijvoorbeeld te maken met meer buitenmuren, mogelijk een groter woonoppervlak en kamers die anders verwarmd moeten worden. Een hoekwoning kan daardoor aanzienlijk meer energie vragen dan een goed geïsoleerde tussenwoning.

En dan is er nog het energielabel. Natuurlijk is dat belangrijk, maar het is geen garantie voor een lage energierekening. Een label zegt iets over de berekende energieprestatie van de woning. Hoeveel jij daadwerkelijk verbruikt, hangt ook af van hoe je woont, verwarmt en warm water gebruikt.

Wie alleen op het energielabel afgaat, kan zich met de huidige energieprijzen flink verkijken.

Stel dat je nieuwe woning tijdens een koude maand gemiddeld 2 m³ gas per dag meer verbruikt dan je had verwacht. Bij een voorbeeldtarief van € 1,80 per m³ betekent dat over dertig dagen € 108 aan extra gaskosten. En dat is alleen het verschil in gasverbruik.

Die € 1,80 is een rekenprijs, geen tarief dat voor iedereen geldt. Wat jij betaalt, staat in je eigen energiecontract.

Een tegenvaller van ruim honderd euro in één maand is vervelend genoeg. Maar het wordt pas echt onaangenaam als je er bij de jaarafrekening achter komt dat je maandenlang te weinig hebt betaald.

Een koud huis, terwijl de verwarming gewoon aanstaat

Het is misschien een van de irritantste ontdekkingen in een nieuwe woning. Beneden zit je prima, maar boven krijg je de slaapkamer nauwelijks warm. Of de woonkamer voelt aangenaam zolang de verwarming draait, maar koelt daarna opvallend snel af.

De verleiding is groot om meteen aan slechte isolatie te denken. Toch zou dat een voorbarige conclusie zijn.

Misschien staat de cv-installatie niet goed ingesteld, zit er lucht in een radiator of ben je simpelweg nog niet gewend aan het verwarmingssysteem.

Vooral een warmtepomp kan even wennen zijn. Waar je bij een traditionele cv-ketel de thermostaat ’s nachts flink kunt verlagen, werkt dat bij een warmtepomp vaak averechts. Het huis warmt langzamer op en de installatie moet ’s ochtends harder werken. Bij een hybride warmtepomp is een nachtverlaging van één of twee graden doorgaans verstandiger. Bij een volledig elektrische warmtepomp is een gelijkmatige temperatuur meestal het zuinigst.

Controleer eerst of de verwarming overal naar behoren werkt. Worden radiatoren warm? Blijven bepaalde ruimtes achter? En wat gebeurt er met de temperatuur wanneer de verwarming een tijdje niet aanslaat?

Blijkt het systeem goed te functioneren, dan wordt het interessant om naar warmteverlies te kijken. Maar een slecht afgestelde installatie los je niet op door meteen duizenden euro’s aan isolatie uit te geven.

Die tocht voelde je tijdens de bezichtiging niet

Een woning bekijken op een zonnige zaterdag in juni is iets heel anders dan er wonen tijdens een koude novemberavond met harde wind.

Ineens voel je koude lucht langs de voordeur. Op de bank bij het raam is het onaangenaam fris en in de hal lijkt het nooit echt warm te worden.

Juist dit soort details kunnen de eerste winter behoorlijk tegenvallen. Niet omdat je per se een slecht huis hebt gekocht, maar omdat sommige problemen zich pas onder bepaalde weersomstandigheden laten voelen.

Niet iedere tochtplek vraagt meteen om een dure verbouwing. Een versleten tochtstrip, slecht sluitende brievenbus of kier bij het kozijn is vaak relatief eenvoudig aan te pakken.

Voelt vooral het glas koud aan, zonder duidelijke luchtstroom? Dan kan de oorzaak ergens anders liggen. In het artikel over warmteverlies bij ramen en kozijnen lees je hoe je dat verschil herkent.

Ik zou in ieder geval niet direct offertes voor nieuwe kozijnen aanvragen. Eerst wil je weten waar de kou vandaan komt. En ventilatieroosters dichtstoppen om tocht tegen te gaan? Dat is een slechte besparing: je hebt die frisse lucht niet voor niets nodig.

En dan verschijnen er vochtplekken

Op een koude ochtend zie je ineens condens op de ramen. Of je ontdekt een donkere plek achter een kast die er tijdens de bezichtiging niet zat.

Een beslagen ruit is nog iets anders dan een muur die na iedere regenbui nat wordt. Dat verschil wil je serieus nemen.

Condens ontstaat wanneer vochtige binnenlucht in aanraking komt met een koud oppervlak. Slechte ventilatie, onvoldoende verwarming of koudebruggen kunnen daarbij een rol spelen. Bij een pas opgeleverde nieuwbouwwoning kan bovendien nog bouwvocht aanwezig zijn.

Een vochtplek die na langdurige regen verschijnt, vraagt om een andere aanpak. Dan wil je weten of er mogelijk water van buiten binnendringt.

In het artikel over vocht in je nieuwe huis staan de verschillende oorzaken en oplossingen uitgebreider beschreven.

Ga in ieder geval niet eindeloos extra stoken in de hoop dat het probleem vanzelf verdwijnt. Dat kost energie en lost een lekkage of structureel vochtprobleem niet op.

En hier speelt voor kopers nog iets anders. Stel dat je een bestaande woning hebt gekocht en tijdens de eerste winter een ernstige lekkage ontdekt die mogelijk al vóór de overdracht aanwezig was. Maak dan foto’s, noteer wanneer het probleem optreedt en meld het zo snel mogelijk schriftelijk bij de verkoper. Of die aansprakelijk is, hangt onder meer af van de omstandigheden en de koopovereenkomst. Een gebrek is niet automatisch voor rekening van de verkoper.

Bij nieuwbouw is de aannemer doorgaans het aanspreekpunt. Controleer daarbij de afspraken over opleveringsgebreken en de onderhoudstermijn in je koop-/aannemingsovereenkomst.

Vertrouw niet blind op het maandbedrag van je energieleverancier

Misschien betaal je iedere maand € 175 aan je energieleverancier en denk je dat je daarmee goed zit.

Maar waar is dat bedrag eigenlijk op gebaseerd?

Bij een gebruikelijk energiecontract met maandelijkse voorschotten is het termijnbedrag een schatting van je verwachte jaarverbruik, verdeeld over twaalf maanden. Het is niet automatisch wat je die maand werkelijk aan energie hebt verbruikt.

Zeker na een verhuizing kan dat flink uiteenlopen. De leverancier weet immers nog niet precies hoe jij in dat huis woont en hoeveel energie je nodig hebt. Bij sommige dynamische contracten werkt de afrekening anders, maar ook daar blijft inzicht in je werkelijke verbruik belangrijk.

Wacht daarom niet tot de jaarafrekening om te ontdekken of je voorschot wel realistisch is.

Controleer de meterstanden vanaf de sleuteloverdracht en kijk in de eerste weken hoeveel gas en elektriciteit je daadwerkelijk gebruikt. Vergelijk niet zomaar twee willekeurige dagen: op een koude dag met harde wind kan je verbruik heel anders zijn dan op een zachte herfstdag.

Een paar weken meten geeft nog geen betrouwbare voorspelling voor een heel jaar. Maar het kan wel duidelijk maken of je oorspronkelijke inschatting veel te optimistisch was.

En blijkt je voorschot te laag, dan kun je het beter tijdig bijstellen dan jezelf rijk rekenen met een mooi laag maandbedrag.

De eerste winter is de bezichtiging die je nog tegoed had

Je kunt tijdens een bezichtiging kritisch naar een huis kijken, een bouwkundige keuring laten uitvoeren en het energielabel bestuderen. Allemaal verstandig. Maar hoe het huis zich gedraagt tijdens een koude, natte winterdag, ervaar je pas wanneer je er woont.

Dat maakt die eerste winter spannend. Tegelijkertijd leer je je woning veel beter kennen.

Soms maken nieuwe tochtstrips al een groot verschil. In een andere woning moet de verwarmingsinstallatie opnieuw worden ingesteld of blijkt een serieuze isolatieklus noodzakelijk.

Mijn advies: geef niet meteen duizenden euro’s uit omdat je eerste energierekening tegenvalt. Maar doe ook niet alsof een structureel hoog verbruik er nu eenmaal bij hoort.

Begin bij je energiemeter. Noteer wat je verbruikt en vergelijk de cijfers na twee weken, met de buitentemperatuur in je achterhoofd. Kijk ondertussen welke kamers koud blijven en of er vochtproblemen ontstaan.

Zonder dat eerste inzicht loop je het risico geld uit te geven aan oplossingen waarvan je niet eens weet of ze nodig zijn.