Kabel strippen zonder schade: zo gebruik je een striptang

Bij het aansluiten van een plafondlamp hoef je maar een klein stukje isolatie van de elektriciteitsdraad te verwijderen. Toch kan daar iets misgaan. Snijd je met de striptang in het koper, dan moet je het beschadigde uiteinde opnieuw strippen. Haal je te veel isolatie weg, dan blijft er mogelijk blank koper buiten de aansluiting zichtbaar.

Met een goede striptang is dat te voorkomen. De kunst zit vooral in de juiste maat, de striplengte en het soort draad waarmee je werkt.

Eerst het verschil tussen een kabelmantel en aderisolatie

Bij kabels strippen worden twee werkzaamheden nogal eens door elkaar gehaald: het verwijderen van de buitenmantel en het strippen van afzonderlijke aders.

Een elektriciteitskabel kan meerdere geïsoleerde aders bevatten, met daaromheen een gezamenlijke beschermende mantel. Voor het verwijderen van die buitenmantel gebruik je geschikt ontmantelingsgereedschap, bijvoorbeeld een kabelmes of kabelontmantelaar.

Met een striptang verwijder je vervolgens een klein stukje isolatie van de afzonderlijke ader. Zo komt de koperen geleider vrij die in de aansluitklem moet.

Bij een klus zoals een lamp veilig ophangen is het belangrijk dat je beide werkzaamheden uit elkaar houdt. De buitenmantel beschermt de kabel, terwijl de isolatie van de afzonderlijke aders voorkomt dat de geleiders elkaar of andere onderdelen ongewenst raken.

Zo strip je een draad zonder beschadiging

Voordat je aan een elektrische installatie werkt, moet deze spanningsloos zijn. Schakel de juiste groep uit en controleer met een geschikte tweepolige spanningstester of de betreffende draden daadwerkelijk spanningsloos zijn. Alleen de lichtschakelaar uitzetten is niet voldoende. Ben je niet vertrouwd met veilig werken aan elektrische installaties, laat de werkzaamheden dan aan een vakbekwame elektricien over.

Bij het vernieuwen van stopcontacten en schakelaars is ook de staat van de bestaande bedrading belangrijk. Is de isolatie broos of beschadigd, dan is alleen het uiteinde opnieuw strippen niet voldoende. Laat eerst beoordelen wat er aan de installatie moet gebeuren.

Bij het strippen zelf zijn er drie dingen waar je op moet letten.

Kies de juiste maat: 1,5 of 2,5 mm²?

In Nederlandse woningen kom je regelmatig installatiedraden van 1,5 en 2,5 mm² tegen. Zwarte schakeldraden zijn bijvoorbeeld vaak 1,5 mm², terwijl bruine fasedraden en blauwe nuldraden in veel gangbare installaties een doorsnede van 2,5 mm² hebben.

Die maat zegt iets over de doorsnede van het koper, niet over de buitendiameter inclusief isolatie. Dat verschil is belangrijk, want een striptang wordt doorgaans geselecteerd op de aderdoorsnede.

Een eenvoudige handmatige striptang moet je goed afstellen. Is de opening te klein, dan kunnen de bekken behalve de isolatie ook het koper raken. Staat de tang te ruim, dan wordt de isolatie niet goed ingesneden en trek je eraan zonder dat deze netjes loskomt.

Hoeveel millimeter isolatie moet je verwijderen?

Dat hangt af van de aansluitklem. Er bestaat geen vaste striplengte die voor iedere aansluiting geschikt is.

Een concreet voorbeeld: bij een WAGO 221-412 verbindingsklem is de voorgeschreven striplengte 11 mm. Dat betekent dat je 11 mm isolatie van het uiteinde verwijdert voordat je de ader in die klem plaatst. Gebruik je een ander type klem, dan kan de benodigde lengte afwijken.

Veel aansluitklemmen hebben een lengteaanduiding op de behuizing. Ook in de montagehandleiding staat welke lengte nodig is.

Strip je te weinig, dan kan de isolatie verhinderen dat de geleider goed contact maakt. Strip je te veel, dan blijft mogelijk blank koper buiten de klem zichtbaar. Een striptang met instelbare lengteaanslag helpt vooral wanneer je meerdere draden op precies dezelfde lengte wilt voorbereiden.

Let op het verschil tussen massieve en soepele draden

Bij massieve installatiedraad bestaat de geleider uit één stevige koperen kern. Soepele draad, zoals je die bij veel aansluitsnoeren tegenkomt, bestaat uit meerdere dunne koperdraadjes.

Bij het strippen van soepele draad moet je voorkomen dat afzonderlijke draadjes worden afgesneden of afbreken. Dat is niet altijd gemakkelijk te zien. Controleer daarom het uiteinde goed nadat je de isolatie hebt verwijderd. Is het koper beschadigd, knip het aangetaste stukje dan af en strip opnieuw, mits er voldoende draadlengte overblijft.

Ook het aansluiten verschilt. Sommige verbindingsklemmen, zoals de WAGO 221-serie met hendels, zijn geschikt voor zowel massieve als soepele geleiders zonder adereindhuls. Bij andere aansluitingen kan een correct geperste adereindhuls nodig of voorgeschreven zijn. Dat hangt af van de specificaties van de klem.

Een adereindhuls is dus geen standaardoplossing voor iedere soepele draad. Controleer eerst welk type geleider de aansluitklem accepteert.

Handmatige of automatische striptang?

Voor een paar draden kan een eenvoudige handmatige striptang prima voldoen. Werk je vaker met verschillende aderdoorsneden, dan is een automatische striptang meestal gemakkelijker.

Een eenvoudige handmatige striptang

Een traditionele striptang met L-vormige kop heeft twee bekken en een stelschroef. Daarmee stel je de opening af op de draad.

Voor incidenteel gebruik is zo’n tang een betaalbare keuze. Het vraagt alleen wat aandacht wanneer je achtereenvolgens dunne en dikkere aders wilt strippen. Je moet de afstelling dan opnieuw controleren.

Een automatische striptang

Een automatische striptang bedien je nog steeds met de hand. Het verschil zit in het mechanisme: bij veel modellen passen de bekken zich binnen een bepaald bereik aan de ader en isolatie aan.

Daardoor kun je achter elkaar verschillende draden strippen zonder voortdurend aan een stelschroef te draaien. Sommige modellen hebben daarnaast een fijninstelling voor de snijdiepte en een verstelbare lengteaanslag.

Dat laatste is een voordeel bij terugkerend werk. Als je bijvoorbeeld meerdere aders voor hetzelfde type aansluitklem voorbereidt, hoeven de gestripte uiteinden niet telkens opnieuw te worden opgemeten.

Controleer wel het opgegeven werkbereik. Niet iedere automatische tang is geschikt voor alle soorten isolatie of voor zeer dunne en zeer dikke draden.

Wanneer gebruik je een kabelmes of buisvormige kabelstripper?

Een kabelmes of kabelontmantelaar is vooral bedoeld om de buitenmantel van een kabel te verwijderen. Bij sommige uitvoeringen kun je de snijdiepte instellen, zodat het mes niet te ver naar binnen snijdt.

Er bestaan ook buisvormige kabelstrippers. Die plaats je rondom een geschikte ronde kabel, waarna een mesje de mantel insnijdt. Sommige modellen hebben daarnaast aparte openingen voor het strippen van afzonderlijke aders.

Een gewoon stanleymes is hiervoor minder geschikt. Je hebt weinig controle over de snijdiepte en kunt de isolatie van de onderliggende aders beschadigen. Bovendien is de kans op uitschieten groter.

En wat is een kabelpelmachine?

Een kabelpelmachine heeft een andere functie dan een striptang voor elektrische aansluitingen. Zulke machines worden vooral gebruikt om grotere hoeveelheden afgedankte kabel te ontmantelen, bijvoorbeeld om koper of aluminium terug te winnen. Ze bestaan in handmatige en elektrische uitvoeringen. Voor het aansluiten van een lamp of stopcontact heb je geen kabelpelmachine nodig, maar een striptang en eventueel gereedschap om de buitenmantel te verwijderen.

Welke striptang kun je het beste kopen?

Wie af en toe een lamp aansluit, hoeft geen uitgebreide gereedschapsset aan te schaffen. Een eenvoudige handmatige striptang kan voldoende zijn, zolang die geschikt is voor de gebruikte aders en nauwkeurig kan worden ingesteld.

Bij een automatische striptang zou ik vooral naar het werkbereik kijken. Controleer of je er gangbare installatiedraden van 1,5 en 2,5 mm² mee kunt strippen en of de tang ook geschikt is voor soepele geleiders. Een instelbare lengteaanslag is prettig wanneer je regelmatig meerdere aansluitingen maakt.

Let ook op de mogelijkheid om de snijdiepte fijn af te stellen. Bij sommige isolatiematerialen werkt de standaardinstelling niet optimaal. Een kleine correctie kan voorkomen dat de tang in het koper snijdt of de isolatie onvoldoende losmaakt.

Heb je een nieuwe striptang gekocht? Probeer hem dan eerst uit op een los stukje van hetzelfde type draad. Je merkt direct of de isolatie gemakkelijk loskomt en of de koperdraden heel blijven. Dat is prettiger dan voor het eerst met een onbekende tang werken aan een kort draadje dat nauwelijks uit een plafonddoos steekt.