Legitimatie bij het kopen of verkopen van een huis: wat is verplicht en wat niet?

Iedereen die weleens een huis heeft gekocht of verkocht weet dat hij zich moet legitimeren. Toch weten veel mensen niet precies waarom dit nodig is en wat er met hun gegevens gebeurt. Is het bijvoorbeeld wel verstandig om zomaar een kopie van je paspoort aan een makelaar te geven? En welke gegevens mogen eigenlijk worden vastgelegd?

Bij het kopen of verkopen van een woning komt dit moment vaak vrij onverwacht. Bijvoorbeeld wanneer je een koopovereenkomst tekent of wanneer de makelaar je gegevens nodig heeft voor het dossier. Zeker bij het tekenen is het verstandig om ook te weten wat er precies in een contract staat, zoals bij de kleine letters van de koopovereenkomst.

Update 2026: De regels rondom identificatie zijn nog steeds gebaseerd op de Wet ter voorkoming van witwassen en financieren van terrorisme (WWFT). Wel is er meer aandacht gekomen voor privacy en het zorgvuldig omgaan met persoonsgegevens.

Legitimatie is vereist

Makelaars vallen onder de Wet ter voorkoming van Witwassen en Financieren van Terrorisme (WWFT). Dit betekent dat zij wettelijk verplicht zijn om vast te stellen wie de opdrachtgever is en wie betrokken zijn bij een transactie. De exacte verplichtingen staan beschreven in de Wet ter voorkoming van witwassen en financieren van terrorisme (WWFT).

Dit houdt niet alleen in dat de makelaar de legitimatie moet controleren van zijn opdrachtgever bij het verkrijgen van de opdracht, maar ook van de andere partij als er een transactie plaatsvindt.

Dus van de koper en, als de makelaar optreedt als aankoopmakelaar, van de verkoper. Zijn er bij een transactie twee makelaars betrokken (aan- en verkoop) dan moet u zich bij beide legitimeren.

Ook notarissen en financieel adviseurs hebben deze verplichting. Dit hoort bij de controles die moeten voorkomen dat woningen worden gebruikt voor fraude of witwaspraktijken. In de praktijk merkt u hier meestal weinig van, behalve dat uw legitimatie wordt gecontroleerd.

Hoe dient u zich te legitimeren?

De makelaar moet controleren of u een geldig legitimatiebewijs heeft, dat is uw paspoort of ID-kaart. Dit mag geen kopie zijn, omdat de makelaar ook moet vaststellen of het een echt identiteitsbewijs is. Hij of zij dient het dus feitelijk in handen te hebben om bepaalde fysieke echtheidskenmerken te controleren.

In tegenstelling tot de meeste bedrijven mag de makelaar een kopie maken van uw legitimatie voor zijn dossier. Dit mag specifiek omdat de makelaar onder de WWFT valt. U mag dit overigens wel weigeren, maar de makelaar dient dan wel handmatig een aantal kenmerken te noteren zoals uw naam, adres, documentnummer en uitgiftedatum.

Twijfelt u hierover, dan kunt u altijd vragen waarom een kopie nodig is en hoe deze wordt opgeslagen. Een professionele makelaar zal dit zonder problemen kunnen uitleggen.

Wat mag de makelaar doen met mijn gegevens?

De makelaar is verplicht uw legitimatie te controleren en enkele gegevens vast te leggen. Deze gegevens mogen echter niet zomaar met derden worden gedeeld. Ook zijn er beperkingen in wat er mag worden opgeslagen.

Zo mag een makelaar bijvoorbeeld niet zonder noodzaak uw Burgerservicenummer (BSN) verwerken in systemen. Daarnaast moet een makelaar zich houden aan de privacywetgeving (AVG) en moet duidelijk zijn waarom gegevens worden bewaard en hoe lang.

Uw gegevens mogen alleen gebruikt worden voor het doel waarvoor ze zijn verzameld: het uitvoeren van de wettelijke identificatieplicht en de woningtransactie.

Onbruikbaar maken identiteitsbewijs

Om zeker te zijn dat er geen misbruik gemaakt kan worden van een kopie van uw identiteitsbewijs kunt u de volgende stappen ondernemen:

• Schrijf op de kopie dat het een kopie is
• Schrijf op de kopie voor welke partij of welk doel de kopie is verstrekt
• Noteer de datum waarop u de kopie afgeeft
• Streep uw Burgerservicenummer door (ook in de cijferreeks onderaan)

Nog handiger is het om gebruik te maken van de KopieID-app van de overheid. Daarmee kunt u veilig een kopie maken waarbij gevoelige informatie automatisch kan worden afgeschermd. Op de website van de Rijksoverheid staat ook hoe u een veilige kopie van uw identiteitsbewijs maakt.

Overigens dient de makelaar nog steeds persoonlijk uw identiteitsbewijs te controleren. De app is bedoeld om veilig een kopie vast te leggen voor het dossier.

Praktische tips bij legitimatie tijdens een woningtransactie

Een paar eenvoudige tips die veel mensen pas achteraf ontdekken:

• Geef nooit zomaar een kopie van uw legitimatie zonder te weten waarvoor deze wordt gebruikt
• Vraag hoe lang de gegevens worden bewaard
• Controleer of de makelaar zorgvuldig met uw gegevens omgaat
• Lever alleen een kopie aan als dit echt noodzakelijk is

Door hier bewust mee om te gaan voorkomt u problemen met uw persoonsgegevens en houdt u zelf regie over uw gegevens.

Veelgestelde vragen over legitimatie bij het kopen of verkopen van een woning

Is legitimatie verplicht bij het kopen van een huis?
Ja. Makelaars en notarissen zijn wettelijk verplicht uw identiteit vast te stellen.

Mag een makelaar een kopie van mijn ID bewaren?
Ja, dit mag vanwege de WWFT-verplichting, maar alleen voor het dossier en niet voor andere doeleinden.

Mag ik mijn BSN afschermen?
In veel gevallen wel, zolang de makelaar nog aan zijn identificatieplicht kan voldoen.

Kan ik weigeren mij te legitimeren?
Ja, maar een makelaar kan dan besluiten de dienstverlening niet voort te zetten omdat hij wettelijk verplicht is uw identiteit vast te stellen.

Wilt u meer weten over juridische zaken rond het kopen van een woning, dan vindt u meer achtergrondinformatie binnen het overzicht koopcontract en notaris.