Legitimatie bij het kopen of verkopen van een huis: wat is verplicht en wat niet?

Bij het kopen of verkopen van een woning controleren makelaar en notaris je identiteit. Dat hoort bij de wettelijke controles rond een vastgoedtransactie. Een belangrijk verschil wordt daarbij vaak gemist: je identiteit laten controleren betekent niet automatisch dat je ook een volledige kopie van je paspoort of identiteitskaart moet afgeven.

Wat moet je wél laten zien, welke gegevens mag een makelaar vastleggen en wanneer kun je informatie zoals je BSN afschermen? In dit artikel lees je wat bij legitimatie rond een woningtransactie verplicht is en waar je zelf een keuze hebt.

Laatst bijgewerkt: oktober 2026.

Waarom moet een makelaar je identiteit controleren?

Een makelaar moet weten met wie hij zaken doet. Dat geldt voor zijn eigen opdrachtgever, maar bij een woningtransactie moet ook duidelijk zijn wie aan de andere kant van de koop staat. Die controle volgt uit de Wwft, de wet die onder meer moet voorkomen dat vastgoed wordt gebruikt voor witwassen of andere financiële criminaliteit.

Daar blijft het niet altijd bij. Handelt iemand namens een ander, is onduidelijk wie uiteindelijk belang heeft bij de aankoop of roept de financiering vragen op, dan kan aanvullend onderzoek nodig zijn. Het cliëntenonderzoek is dus breder dan alleen een identiteitsbewijs bekijken.

Ook de notaris controleert de identiteit van koper en verkoper voordat de woning juridisch wordt overgedragen. De wettelijke basis daarvoor staat in de Wet ter voorkoming van witwassen en financieren van terrorisme.

Met welk identiteitsbewijs kun je je legitimeren?

Voor de identiteitscontrole kan onder meer een geldig paspoort, een identiteitskaart of een geldig Nederlands of EU-rijbewijs worden gebruikt. Het gaat daarbij niet alleen om het document zelf. De makelaar moet kunnen vaststellen dat de opgegeven identiteit daadwerkelijk bij jou hoort.

Je legitimeren betekent niet automatisch dat een volledige kopie van je identiteitsbewijs in het dossier moet worden bewaard. Voor het cliëntenonderzoek moeten gegevens worden gecontroleerd en vastgelegd, maar hoeveel daarvan nodig is, hangt af van het doel en de wettelijke verplichtingen.

Wordt om een kopie gevraagd? Vraag dan waarvoor die nodig is en welke gegevens daadwerkelijk moeten worden vastgelegd. Een identiteitsbewijs bevat meer persoonsgegevens dan voor iedere controle noodzakelijk zijn. Dat maakt het verstandig om niet automatisch een volledige, ongefilterde kopie af te geven.

Welke gegevens mag een makelaar bewaren?

Voor het cliëntenonderzoek moet een makelaar bepaalde identificatie- en verificatiegegevens vastleggen. Die gegevens worden niet onbeperkt bewaard. Voor Wwft-gegevens geldt in beginsel een bewaartermijn van vijf jaar nadat de zakelijke relatie is beëindigd of de transactie is uitgevoerd.

Voor de Wwft hoeft een makelaar niet standaard een volledige kopie van je identiteitsbewijs te bewaren. De vereiste gegevens mogen ook van het document worden overgenomen. De Wwft verplicht bovendien niet om je BSN vast te leggen. Wordt toch een kopie bewaard, dan geldt nog steeds dat niet meer persoonsgegevens mogen worden verwerkt dan nodig is.

De informatie kan behalve voor identificatie ook nodig zijn voor andere Wwft-verplichtingen, bijvoorbeeld wanneer een transactie nader moet worden onderzocht. Tegelijk blijft de privacywetgeving gelden: meer gegevens verzamelen dan noodzakelijk is, hoort daar niet bij.

Zo maak je een kopie van je identiteitsbewijs veiliger

Moet je een kopie van je identiteitsbewijs afgeven, maak dan duidelijk waarvoor die kopie bedoeld is. Daarmee verklein je de kans dat dezelfde kopie later voor iets anders wordt gebruikt.

• Schrijf op de kopie dat het om een kopie gaat
• Noteer voor welke organisatie of welk doel je de kopie verstrekt
• Zet de datum op de kopie
• Scherm gegevens af die de ontvanger voor dat doel niet nodig heeft, zoals je BSN wanneer dat niet vereist is

Met de KopieID-app van de overheid kun je gegevens afschermen en een watermerk toevoegen met het doel en de ontvanger. De Rijksoverheid legt ook uit hoe je een veilige kopie van je identiteitsbewijs maakt.

Controleer vóór het versturen nog één keer wat zichtbaar blijft. Vooral bij digitale kopieën is een eenmaal verzonden bestand moeilijk terug te halen.

Controleer dit voordat je je identiteitsbewijs deelt

Een verzoek om legitimatie is bij een woningtransactie normaal. Toch hoef je niet gedachteloos ieder bestand op te sturen. Controleer eerst drie dingen:

• Wie vraagt om de gegevens en vanuit welke rol?
• Welke gegevens zijn werkelijk nodig voor de controle?
• Hoe worden de gegevens opgeslagen en wanneer worden ze verwijderd?

Krijg je alleen het verzoek “stuur even een kopie van je paspoort”, vraag dan waarvoor de volledige kopie nodig is. Dat is vooral belangrijk wanneer het verzoek per gewone e-mail binnenkomt of niet duidelijk is hoe het document wordt beveiligd.

Veelgestelde vragen over legitimatie bij het kopen of verkopen van een woning

Is legitimatie verplicht bij het kopen van een huis?
Ja. Makelaars en notarissen moeten in het kader van hun wettelijke verplichtingen de identiteit van betrokken partijen vaststellen en controleren.

Mag een makelaar een kopie van mijn ID bewaren?
Een makelaar hoeft volgens de Wwft niet standaard een volledige kopie van je identiteitsbewijs te bewaren. De noodzakelijke identificatiegegevens kunnen ook afzonderlijk worden vastgelegd. Wordt een kopie bewaard, dan mogen niet meer persoonsgegevens worden verwerkt dan nodig is.

Mag ik mijn BSN afschermen?
Vaak wel. Voor het Wwft-cliëntenonderzoek van een makelaar is je BSN niet automatisch nodig. Scherm het daarom af wanneer de ontvanger het voor het betreffende doel niet nodig heeft.

Kan ik weigeren mij te legitimeren?
Je kunt weigeren gegevens te verstrekken, maar de makelaar kan dan mogelijk niet aan zijn wettelijke verplichtingen voldoen en de dienstverlening of transactie niet voortzetten.

Wil je meer weten over juridische zaken rond het kopen van een woning? Bekijk dan ook de artikelen over koopcontract en notaris.