Wie betaalt de hypotheek tijdens een scheiding?

Eén van jullie vertrekt uit de koopwoning, maar de hypotheek wordt nog steeds van dezelfde rekening afgeschreven. Wie betaalt vanaf dat moment de hypotheek? Alleen degene die blijft wonen, of ieder de helft?

Daar bestaat geen verdeling voor die automatisch in elke situatie geldt. Jullie kunnen onderling afspreken wie welk deel betaalt. Staat de hypotheek nog op twee namen, dan blijft er ondertussen ook een afspraak met de geldverstrekker bestaan. Dat zijn twee verschillende zaken.

Juist in die tussenperiode ontstaan problemen. De vertrekkende partner heeft al kosten voor een andere woonplek, terwijl de blijvende partner het huis gebruikt. Ondertussen lopen rente, aflossing, verzekeringen en onderhoud door. Wie alles onder één bedrag schuift, maakt een latere afrekening onnodig lastig.

Jullie afspraak verandert de hypotheek niet

Een onderlinge afspraak kan bepalen dat één van jullie voorlopig de hele maandtermijn betaalt. Daarmee is de ander niet vanzelf van de hypotheek af. Als jullie allebei geldnemer zijn, kan de geldverstrekker beide partners blijven aanspreken totdat één van jullie formeel uit de aansprakelijkheid is ontslagen.

Dat verschil moet vanaf het begin duidelijk zijn. Bij scheiden met koophuis hoort daarom niet alleen een eindkeuze tussen verkopen, overnemen of samen eigenaar blijven. Er is ook een tijdelijke afspraak nodig voor de maanden waarin die keuze nog niet is uitgevoerd.

Blijft één partner uiteindelijk in het huis, dan beoordeelt de geldverstrekker of de hypotheek op één naam kan worden voortgezet. Tot dat is geregeld, is een zin als ‘jij betaalt voortaan de hypotheek’ dus alleen een afspraak tussen jullie.

Verdeel de woonlasten in drie soorten

Begin niet met een percentage, maar met het uitsplitsen van de rekening. Drie soorten lasten verdienen een aparte afspraak.

Gebruikskosten zijn bijvoorbeeld energie, water en internet. Het ligt voor de hand om te kijken wie deze voorzieningen feitelijk gebruikt. Vergeet vaste delen van abonnementen en contracten niet.

Eigenaarslasten horen bij het bezit en behoud van de woning. Denk aan de opstalverzekering, bepaalde gemeentelijke lasten en noodzakelijk onderhoud. Wie er woont is daarbij niet de enige relevante vraag. Ook eigendom en bestaande afspraken tellen mee.

Financieringslasten bestaan niet alleen uit rente. In de maandtermijn kan ook aflossing zitten. Rente is een kostenpost, terwijl aflossing de openstaande schuld verlaagt. Spreek daarom niet alleen af wie de maandtermijn overmaakt, maar ook hoe een ongelijke betaling later wordt meegenomen in de financiële afwikkeling.

Een tijdelijke betaling is nog geen eindverdeling

Een verdeling van vijftig procent per persoon klinkt neutraal, maar kan in de tussenperiode onwerkbaar zijn. De vertrekkende partner betaalt mogelijk al huur en de blijvende partner heeft het volledige gebruik van de woning. Andersom betekent het gebruik van het huis niet automatisch dat alle eigenaars- en financieringslasten zonder verdere afspraak bij één persoon horen.

Leg daarom vast dat de betalingsregeling tijdelijk is en wat zij wel of niet verandert aan de latere afrekening. De maandelijkse woonlasten zijn namelijk een andere vraag dan de verkoopopbrengst van het huis verdelen. Noteer daarbij ook of extra betaalde aflossing later wordt verrekend.

Zet meer op papier dan alleen een bedrag

Een bruikbare tijdelijke regeling benoemt minimaal:

• de startdatum en de maximale looptijd;
• wie hypotheekrente en aflossing betaalt;
• wie gebruikskosten, verzekeringen en eigenaarslasten draagt;
• vanaf welk bedrag jullie vooraf over onderhoud overleggen;
• van welke rekening de betalingen worden gedaan;
• wat er gebeurt bij een gemiste of te late betaling;
• of ongelijke betalingen later worden verrekend;
• op welke datum jullie de afspraak opnieuw beoordelen.

Voeg ook een eindpunt toe. Dat kan de overdracht aan een koper zijn, het passeren van een akte, een besluit van de geldverstrekker of een vooraf gekozen datum waarop verkoop alsnog wordt ingezet. ‘Totdat we eruit zijn’ is geen einddatum.

Betalen en belasting lopen niet vanzelf gelijk

De fiscale verwerking volgt niet automatisch jullie huishoudboekje. Voor de hypotheekrenteaftrek kunnen onder meer het aandeel in de woning, het aandeel in de eigenwoningschuld, de werkelijk betaalde rente en het moment van vertrek van belang zijn. Wie meer betaalt dan zijn of haar eigen deel, kan bovendien met aanvullende voorwaarden te maken krijgen.

Bij hypotheekrenteaftrek na een scheiding kunnen betalen, eigendom en aftrek uiteenlopen. Laat de tijdelijke afspraak daarom fiscaal controleren voordat jullie ervan uitgaan dat de rente aftrekbaar is zoals voorheen.

Plan de beslissing die na de tussenfase komt

Een tijdelijke lastenverdeling geeft rust, maar mag een definitieve woonkeuze niet vervangen. Plan daarom meteen wanneer de taxatie plaatsvindt, wanneer de blijvende partner duidelijkheid vraagt aan de hypotheekadviseur en wanneer de woning te koop gaat als overname niet haalbaar blijkt.

Komen jullie niet tot afspraken over bedragen, verrekening en einddatum, dan is mediation een logische vervolgstap. Een partij die zulke gesprekken begeleidt is Mayet Mediators.

De beste tijdelijke afspraak is niet het percentage dat op het eerste gezicht het eerlijkst oogt. Het is de afspraak die de hypotheek betaald houdt, dubbele interpretaties voorkomt en zichtbaar maakt wanneer de gezamenlijke woning echt wordt afgewikkeld.