Je huis voorbereiden op later: zo woon je langer zelfstandig

Je huis voorbereiden op later begint bij de plekken waar dagelijkse handelingen moeite kosten. Loop je route van bed naar toilet, maak iets klaar in de keuken en open de deuren die je vaak gebruikt. Noteer waar je lastig moet bukken, onvoldoende ziet of weinig bewegingsruimte hebt. Kies de eerste aanpassing op basis van die knelpunten.

Kijk daarbij naar de hele handeling. Spullen op grijphoogte zetten helpt weinig als je met twee handen een rollator vasthoudt en ze daarna moet verplaatsen. Beoordeel in de keuken dus niet alleen of je een bord kunt pakken, maar ook waar je het neerzet en hoe je ermee bij de tafel komt. Zo kies je maatregelen die passen bij jouw gebruik van de woning.

Checklist: deze woningaanpassingen kun je eenvoudig zelf doen

Denk bijvoorbeeld aan deze praktische verbeteringen:

• Drempels verwijderen of verlagen
• Antislipmatten in badkamer en douche plaatsen
• Extra verlichting aanbrengen op donkere plekken
• Steunbeugels plaatsen bij toilet of douche
• Veelgebruikte spullen op grijphoogte leggen
• Eengreepskranen plaatsen
• Goede trapverlichting installeren

Wanneer begin je met het aanpassen van je woning?

Begin zodra je merkt dat je dagelijkse handelingen anders uitvoert omdat ze moeite kosten. Laat je spullen beneden liggen om de trap te vermijden? Gebruik je een kast als steun onderweg naar het toilet? Noteer zulke situaties: ze maken duidelijk welke plek aandacht vraagt, ook als je de handeling nog zelfstandig kunt uitvoeren.

Een geplande verbouwing is ook een moment om vooruit te kijken. Laat bij een nieuwe badkamer bijvoorbeeld vastleggen waar later steunbeugels moeten kunnen komen en welke wandopbouw daarvoor nodig is. Maak vóór het betegelen foto’s van aangebrachte verstevigingen en leidingen, met maten erbij. Zo weet een installateur later waar bevestiging mogelijk is.

Wordt de bovenverdieping moeilijk bereikbaar, beoordeel dan niet alleen de trap. Kun je boven ook goed bij de slaapkamer en badkamer komen? Neem dat mee wanneer je een traplift overweegt.

Kleine woningaanpassingen die direct meer veiligheid geven

Begin met de spullen die je dagelijks gebruikt. Zet borden, kopjes en verzorgingsproducten op een bereikbare plek en houd ernaast ruimte vrij om iets neer te zetten. Beoordeel niet alleen de hoogte: moet je nog diep over een aanrecht of wastafel reiken om erbij te kunnen?

Kijk bij een nieuwe kraan afzonderlijk naar de bediening en de temperatuurregeling. Kun je de hendel met weinig kracht bewegen en goed zien welke kant warm is? Vraag daarnaast welke voorziening de watertemperatuur begrenst. Alleen een gemakkelijk te bedienen hendel beantwoordt die laatste vraag niet.

Bepaal in de badkamer eerst hoe je wilt douchen: staand, zittend of met hulp. Probeer vervolgens waar de kraan, handdouche en handdoek bereikbaar moeten zijn. Zo voorkom je dat je een verstelbare douchekop plaatst, maar vanuit de douchestoel alsnog moet opstaan om het water te bedienen.

Grote woningaanpassingen voor langer zelfstandig wonen

Naarmate je ouder wordt zijn soms aanzienlijke bouwkundige ingrepen noodzakelijk. Doorgangen kunnen worden verbreed, de badkamer voorzien van speciale antisliptegels, nieuwe kranen en verhoogd sanitair en zelfs een instapbad zijn mogelijk. Steunen in de douche, hal en gang bieden houvast tijdens het lopen. Ook in de keuken zijn vaak aanpassingen nodig, zoals het verwijderen van onbereikbaar geworden bovenkastjes en het omwisselen van onderkastjes door varianten met keukenlades. Apparatuur wordt vervangen of beveiligd zodat ongelukken zoveel mogelijk voorkomen worden.

Wordt traplopen moeilijk, vergelijk dan twee mogelijkheden: de bovenverdieping bereikbaar houden of slapen en wassen naar beneden verplaatsen. Breng voor beide opties de hele route in kaart. Waar slaap je, waar is het toilet en hoe bereik je de douche? Alleen een bed in de woonkamer zetten maakt beneden wonen nog geen complete oplossing.

Beoordeel bij een traplift ook het opstaan, gaan zitten en de ruimte bij beide uiteinden van de trap. Probeer die handelingen zo mogelijk uit voordat je een model kiest. Vraag bij een tweedehands of gehuurde lift welke aanpassingen, montage en onderhoud in de offerte zijn inbegrepen. Bespreek bij een huurwoning vóór het bestellen met de verhuurder welke afspraken over plaatsing en herstel nodig zijn.

Als vooral het openen van een deur moeite kost, kan elektrische bediening helpen. Met automatische schuifdeuren in huis hoef je het deurblad niet zelf te verschuiven en blijft de draaicirkel vrij. Daarvoor moet naast of in de wand wel voldoende schuifruimte beschikbaar zijn.

Slimme technologie die langer zelfstandig wonen makkelijker maakt

Slimme technologie speelt inmiddels een grote rol bij langer zelfstandig wonen. Denk aan videodeurbellen, automatische verlichting, slimme thermostaten en sensoren die een melding geven als er iets misgaat. Ook spraakbediening kan helpen om verlichting of apparaten te bedienen zonder te hoeven lopen.

Daarnaast zijn er praktische oplossingen zoals robotstofzuigers, automatische gordijnen en apps waarmee familie op afstand een oogje in het zeil kan houden. Dit soort toepassingen maken een woning niet alleen comfortabeler, maar ook veiliger.

De mogelijkheden worden steeds uitgebreider en woningen comfortabeler. De scheidslijn tussen een aangepaste en slimme woning zal vervagen door de opkomst van domotica, die het leven ook voor ouderen aanzienlijk comfortabeler zullen maken en hen in staat stellen zo lang mogelijk thuis te blijven genieten.

Veel woningaanpassingen hoeven niet ingrijpend of duur te zijn als je er op tijd over nadenkt. Door stap voor stap verbeteringen door te voeren, blijft je woning comfortabel en veilig in elke levensfase. Juist door vooruit te kijken, houd je zelf de regie over hoe en waar je wilt wonen.