Zelf je badkamer verbouwen: zo houd je grip op de klus

Zelf je badkamer verbouwen bespaart arbeidskosten, maar fouten zijn achteraf lastig te herstellen. Een scheve tegel zie je. Een slecht afgedichte aansluiting of ongeteste koppeling merk je soms pas als alles dichtzit.

De verstandigste aanpak is daarom niet om per se alles zelf te doen. Bepaal vooraf welke klussen je beheerst, wanneer controle nodig is en bij welk werk de gevolgen van een fout te groot worden. Zo weet je vóór de sloop wie elk onderdeel uitvoert en wanneer het moet worden gecontroleerd.

Wat kun je zelf doen en wat besteed je uit?

Een bruikbare vuistregel: zichtbaar en herstelbaar werk is het geschiktst om zelf te doen. Denk aan zorgvuldig demonteren, beperkt sloopwerk, een ondergrond voorbereiden, schilderen en eenvoudige montage. Gaat er iets mis, dan zie je dat meestal direct en kun je het herstellen zonder een betegelde wand of vloer open te breken.

Bij leidingwerk, afvoeren en elektra ligt dat anders. Die onderdelen verdwijnen vaak achter een wand of onder de vloer, terwijl een fout pas later aan het licht kan komen. Ook het plaatsen van een douchegoot en het waterdicht maken van de douchezone vragen om nauwkeurigheid. Kun je de uitvoering niet zelf beoordelen en testen, dan is uitbesteden verstandiger.

Tegelwerk zit daar tussenin. Een vlakke wand met handzame tegels is iets anders dan grote tegels rond een nis en douchegoot. De financiële winst zit vooral in arbeidsuren. Actuele prijsindicaties voor professioneel strippen liggen grofweg tussen € 550 en € 850. Zelf slopen kan dat bedrag besparen, maar containerhuur, gereedschap en extra tijd gaan daar nog vanaf. Bij onzichtbaar technisch werk kan goedkoop zelf doen uiteindelijk de duurste keuze worden.

Maak het plan rond de bestaande aansluitingen

Vóór de sloop hoort er een tekening op schaal te liggen. Daarop staan niet alleen de afmetingen van douche, toilet en meubel, maar ook de draairichting van de deur, ramen, ventilatie, afvoeren, wateraansluitingen en stroompunten. Een goede planning bevat bovendien levertijden, controlemomenten en droogtijd. Dat hoort allemaal bij een verbouwing slim aanpakken.

Een andere indeling lijkt op papier eenvoudig. Het verplaatsen van douche of toilet kan echter betekenen dat wanden of vloeren open moeten en afvoeren opnieuw worden aangelegd. Bestaande aansluitingen behouden beperkt het breekwerk en het aantal verbindingen achter de afwerking.

Meet bij de wastafel daarom niet alleen de beschikbare breedte. Ook de positie van de afvoer en waterpunten bepaalt of een sifon, lade en bevestiging elkaar in de weg zitten. In een smalle of afwijkende nis kan een badkamermeubel op maat de beschikbare ruimte benutten terwijl de bestaande aansluitingen op hun plek blijven.

Veilig slopen begint vóór de eerste tegel

Water afsluiten is niet voldoende als er ook stroompunten, verlichting of elektrische verwarming in de ruimte aanwezig zijn. De relevante stroomgroepen moeten eveneens uitgeschakeld zijn en de voorzieningen moeten aantoonbaar spanningsloos en drukloos zijn. Wie niet weet hoe dat veilig wordt gecontroleerd, laat dit vooraf doen.

Rond aansluitingen is rustig handgereedschap verstandiger dan direct een zware breekhamer. Zodra zichtbaar is waar leidingen en kabels lopen, kan het overige sloopwerk gerichter worden uitgevoerd. Afvoeren verdienen meteen bescherming tegen gruis en mortelresten.

Ook het puin vraagt vroeg aandacht. Oude tegels, sanitair en verpakkingen mogen niet vanzelfsprekend bij elkaar. Bij bouwafval afvoeren tijdens een verbouwing spelen het materiaal en de beschikbare ruimte voor een container of big bag mee. Een volgestapelde hal is een beroerde start van de opbouw.

De kale badkamer is een belangrijk beslismoment

Na de sloop zijn wanden, vloer, leidingen en afvoeren voor het eerst goed zichtbaar. Dit is het moment om te bepalen of het oorspronkelijke plan nog klopt. Losse ondergronden, beschadigde leidingen of sporen van vocht verdienen eerst aandacht. Snel weer dichtmaken is hier geen vooruitgang.

Nieuwe of aangepaste leidingen moeten worden gecontroleerd voordat ze achter tegels of in de vloer verdwijnen. Foto’s helpen later om terug te vinden waar alles loopt. Zet een meetlat in beeld en fotografeer vanuit meerdere vaste punten. Een foto van alleen een kale wand zegt over twee jaar verrassend weinig.

Waterdichting is meer dan kimband aanbrengen

Tegels en voegen zijn de zichtbare afwerking, maar vormen niet in hun eentje de bescherming tegen vocht. In de douchezone moeten ondergrond, voorbehandeling, afdichtingsproducten, kimband, hoeken en leidingdoorvoeren samen één passend systeem vormen.

Willekeurig producten combineren of afdichtingspasta simpelweg zo dik mogelijk aanbrengen is geen degelijke werkwijze. De voorschriften van het gekozen systeem bepalen hoe de ondergrond wordt voorbereid, welke onderdelen bij elkaar horen en hoeveel droogtijd nodig is. Wie niet zeker weet hoe de aansluiting op hoeken, kranen en douchegoot wordt uitgevoerd, heeft hier een logisch moment gevonden om een vakman in te schakelen.

Leg de tegelverdeling uit voordat je gaat lijmen

De plaats van de eerste tegel bepaalt waar alle volgende voegen en snijstukken uitkomen. Door de verdeling vooraf droog uit te leggen, zie je of naast een nis, kozijn of douchegoot een smalle tegelstrook dreigt te ontstaan. Een kleine verschuiving in het patroon kan een onrustige afwerking voorkomen.

De uiteindelijke vloerhoogte moet kloppen met deur, afvoer en sanitair. Oneffenheden wegwerken met extra tegellijm maakt vlak tegelwerk lastiger. Werk kuilen en losse delen daarom eerst weg en begin pas met lijmen als de ondergrond vlak, vast en droog is.

Test zolang je nog bij de aansluitingen kunt

Pas wanneer de ondergrond en afwerking gereed zijn, komen het sanitair en de meubels aan de beurt. Het verstandigste testmoment is niet na de volledige oplevering, maar zodra kranen, afvoeren en aansluitingen functioneren en nog bereikbaar zijn.

Aansluit- en bewegingsvoegen vragen om een geschikt afdichtingsproduct en voldoende uithardingstijd. Tijdens het wachten kun je meteen nagaan of de ventilatie goed functioneert. Productgegevens, kleurcodes en foto’s van verborgen leidingen horen daarna bij de documentatie van de woning.

Een geslaagde doe-het-zelfbadkamer is niet de badkamer waar geen vakman aan te pas kwam. Het is de badkamer waarin leidingen vóór het dichtzetten zijn getest, de waterdichting volgens voorschrift is aangebracht en foto’s laten zien waar alles achter de tegels zit.